ภาวะแทรกซ้อน จากการให้อาหารสายยาง ภาวะแทรกซ้อนจากการให้อาหารทางสายยางเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ แต่ ส่วนใหญ่สามารถป้องกันได้ หากผู้ดูแลช่างสังเกตครับ โดยมักแบ่งออกเป็น 4 ด้านหลักๆ ดังนี้ครับ:
1. ภาวะแทรกซ้อนทางระบบทางเดินหายใจ (อันตรายที่สุด)
ปอดอักเสบจากการสำลัก (Aspiration Pneumonia): * สาเหตุ: อาหารไหลย้อนกลับจากกระเพาะเข้าสู่หลอดลม หรือสายยางเลื่อนหลุดไปอยู่ที่หลอดลมแล้วเราไม่รู้
สัญญาณเตือน: ไอหอบ หน้าเขียว มีไข้ หรือหายใจเสียงดังหลังให้อาหาร
การป้องกัน: หนุนหัวสูง 30-45 องศาขณะให้และหลังให้ 1 ชั่วโมง
2. ภาวะแทรกซ้อนทางระบบทางเดินอาหาร (พบบ่อยที่สุด)
ท้องเสีย (Diarrhea): * สาเหตุ: อาหารปนเปื้อนเชื้อโรค, อาหารมีความเข้มข้นสูงเกินไป (เข้มข้นกว่า 1:1), หรือให้เร็วเกินไป
ท้องอืดและปวดท้อง (Distension & Cramping):
สาเหตุ: มีอากาศเข้าสายยางเยอะ หรืออาหารเย็นจัดเกินไปทำให้ลำไส้บีบตัวแรง
ท้องผูก (Constipation):
สาเหตุ: ผู้ป่วยได้รับน้ำหรือใยอาหาร (Fiber) ไม่เพียงพอ
3. ภาวะแทรกซ้อนทางกายภาพและอุปกรณ์
สายยางอุดตัน (Tube Clogging):
สาเหตุ: ล้างสาย (Flush) ไม่สะอาดหลังให้อาหารหรือยา หรือยาบดไม่ละเอียด
แผลกดทับจากสายยาง:
สาเหตุ: สายยางกดทับที่ปีกจมูกนานเกินไป หรือติดพลาสเตอร์แน่นเกินไปจนเลือดไม่เลี้ยงผิวหนัง
สายยางหลุดหรือเลื่อน:
สาเหตุ: ผู้ป่วยดึง หรือการติดพลาสเตอร์ไม่แน่นพอ
4. ภาวะแทรกซ้อนทางระบบเผาผลาญ (Metabolic)
ภาวะขาดน้ำ (Dehydration): สังเกตจากปากแห้ง ปัสสาวะน้อยและสีเข้ม
น้ำตาลในเลือดสูง (Hyperglycemia): มักพบในผู้ป่วยเบาหวานที่ได้รับอาหารสูตรที่มีน้ำตาลหรือแป้งมากเกินไป
เกลือแร่ผิดปกติ: เช่น โพแทสเซียมหรือโซเดียม สูง/ต่ำเกินไป (พบบ่อยในผู้ป่วยโรคไต)
📊 ตารางสรุป: อาการแบบไหนควร "รีบพบแพทย์"
อาการ ความเร่งด่วน การปฐมพยาบาลเบื้องต้น
ไอหอบ หน้าเขียว อาเจียน ด่วนที่สุด หยุดให้อาหารทันที ตะแคงหน้าผู้ป่วยเพื่อกันสำลัก
ท้องเสียเกิน 3-4 ครั้ง/วัน ด่วน ให้จิบน้ำเกลือแร่ (ORS) และเก็บตัวอย่างอาหารไปตรวจ
สายอุดตัน ล้างไม่ออก ปานกลาง อย่าใช้เข็มหรือของแข็งแยงสาย ให้พาไปเปลี่ยนสายที่ รพ.
ผิวหนังรอบจมูกเป็นแผล ทั่วไป ทำความสะอาดด้วยน้ำเกลือ และเปลี่ยนตำแหน่งติดพลาสเตอร์
💡 เคล็ดลับจาก Gemini: "กฎ 3 เช็ก" เพื่อลดภาวะแทรกซ้อน
เช็กสาย: ขีดเครื่องหมายต้องอยู่ที่เดิมก่อนให้ทุกครั้ง
เช็กท้อง: ดูดเช็กอาหารค้าง (Residual) อย่าให้เกิน 100-150 ซีซี
เช็กท่า: หัวต้องสูงเสมอ ห้ามให้อาหารตอนท่านอนราบเด็ดขาด
